Z ustaleń Portalu Samorządowego wynika, że w poznańskich sądach toczy się 48 spraw, w których mieszkańcy domagają się od miasta wypłacenia odszkodowania za spadek wartości ich działek. Roszczenia dotyczą głównie nieruchomości, które w uchwalonym przez Poznań planie zagospodarowania przestrzennego zostały przeznaczone pod drogę lub zieleń miejską. 

Sprawy wnoszone są na podstawie art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który daje właścicielom nieruchomości prawo do wystąpienia do gminy z wnioskiem o odszkodowanie, jeśli uzna, że z powodu uchwalenia planu miejscowego doszło do obniżenia wartości nieruchomości. Gmina musi rozpatrzyć wniosek w ciągu sześciu miesięcy. Jeśli nie uzna roszczenia, właścicielowi nieruchomości pozostaje skierowanie sprawy do sądu. 

Obecnie mieszkańcy domagają się łącznie 340 mln złotych z tytułu odszkodowania. Jak podkreślają urzędnicy, są to kwoty oszacowane przez właścicieli działek. W trakcie postępowania zostaną one zmniejszone. W niektórych przypadkach miasto będzie występowało również o ugodę, która musi być zatwierdzona przez sąd. Na przykład w 2025 roku w sądach toczyły się postępowania na kwotę 13 mln złotych. Po wyrokach sądów Poznań ostatecznie wypłacił 4,6 mln złotych odszkodowań.

Zgodnie z wyżej wspomnianą ustawą i art. 36 oraz 37, dochodzenie odszkodowania za zmniejszenie wartości działki jest możliwe, gdy prowadzimy na wskazanej nieruchomości działalność, a na skutek wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie możemy tej działalności prowadzić. Zazwyczaj jednak plany nie zabraniają kontynuowania działalności, która była wykonywana do tej pory. W innym przypadku dochodzi do powstania szkody rzeczywistej. 

Wypłata odszkodowania jest też możliwa w sytuacji, gdy plan miejscowy uchwalony zostanie na pustej działce, na której nie jest prowadzona działalność, ale na której można było wybudować dom. Jeśli plan miejscowy przeznacza daną działkę na teren zieleni, to uniemożliwia lub drastycznie zmniejsza możliwość zabudowy, a co za tym idzie, zmniejsza się także wartość działki. Warto dodać, że samo uchwalenie planu miejscowego nie daje praw do roszczeń wobec miasta czy gminy. Wymagane jest bowiem sprzedanie danej działki przed upływem pięciu lat od wejścia w życie nowego planu zagospodarowania. Wtedy można pozwać gminę lub miasto o różnicę wartości działki sprzed i po uchwaleniu planu. Najpierw więc trzeba sprzedać działkę, a potem wnosić o odszkodowanie.