To zjawisko może niszczyć związek latami. Nie bagatelizuj tych sygnałów

Budując relację romantyczną z drugą osobą musimy włożyć zarówno w związek, jak i w samych siebie sporo pracy. Niewiele ma to wspólnego z romantycznymi bajkami o wielkiej miłości, gdzie wszyscy “żyli długo i szczęśliwie”. Osoby przebywające w długoletnich związkach często podkreślają, że małżeństwo to tak naprawdę “trudna praca”. Latami uczymy się życia z drugim człowiekiem, uczymy się szanowania jego i swoich granic, a także – uczymy się wyrażania emocji. To właśnie one – emocje – często są sporym wyzwaniem w związku.

Tu pojawia się termin “emocjonalnej dostępności”. Czym to w zasadzie jest i dlaczego to tak istotne dla budowania więzi z drugą osobą? To zdolność i gotowość do otwartego angażowania się w uczucia własne i partnera. To umiejętność bycia wrażliwym, wyrażania swoich emocji oraz reagowania, gdy druga osoba dzieli się czymś istotnym. Nie oznacza to, że każda rozmowa musi być poważna. Bardziej chodzi o zdolność płynnego przechodzenia między lekkimi a głębszymi momentami w relacji.

Melissa Paul, terapeutka par z Brooklynu, w rozmowie z Psychologytoday.com, porównuje emocjonalną dostępność do dwukierunkowego kanału.

“Dzielisz się swoim doświadczeniem i jednocześnie przyjmujesz doświadczenie drugiej osoby. W momencie gdy jeden koniec kanału się zamyka, a drugi się nie otwiera, pojawia się poczucie, że coś jest nie tak” – tłumaczy specjalistka.

Brak emocjonalnej dostępności nie oznacza braku troski. Często jest to mechanizm ochronny wykształcony w dzieciństwie lub w poprzednich relacjach, kiedy bycie wrażliwym wiązało się z ryzykiem odrzucenia. Niektórzy uczą się unikać intensywnych emocji, izolować własne uczucia lub ograniczać rozmowy do powierzchownych tematów, aby chronić siebie.

Czasem osoby te chcą być wspierające, ale czują się przytłoczone emocjami partnera lub nie wiedzą, jak właściwie zareagować. Taka subtelna niedostępność może prowadzić do dystansu, frustracji i poczucia rozłączenia w związku.

To także często początek rozpadu związków i wstęp do kłótni. Jednak można tego uniknąć, jeżeli rozpoznamy w porę sygnały emocjonalnej niedostępności. Na co więc zwrócić uwagę?

Najbardziej oczywisty sygnał jaki możemy rozpoznać u niedostępnie emocjonalnej osoby to nie słowa, lecz uczucia. Warto wtedy popatrzeć nie na partnera, a na siebie. Możesz doświadczać specyficznej samotności w związku. Możesz być obok kogoś, a mimo to czuć dystans. Często to ty podejmujesz większość wysiłku emocjonalnego, a w zamian dostajesz niewiele. Takie osamotnienie, to pierwsza oznaka, że nie mamy pełnego dostępu do emocji drugiej osoby.

Warto też zwrócić uwagę na niepewność i lęk, które się w nas pojawiają. To nasze reakcje na reakcję partnera. Jeśli wahasz się przed podzieleniem się czymś trudnym, bo boisz się jak zachowa się druga osoba i stresuje cię ewentualna reakcja, może to wskazywać, że twój partner nie jest w pełni emocjonalnie dostępny.

Jawnym sygnałem emocjonalnej niedostępności jest także unikanie lub zamykanie się na rozmowy o emocjach. Typowe są zmiany tematu, żarty lub całkowite wycofanie się w trudnych rozmowach. Czasem partner angażuje się tylko intelektualnie, analizując sytuację, zamiast odczuwać empatię. To technicznie odpowiedź, ale zamykająca drzwi do prawdziwego kontaktu.

Najbardziej definiującą cechą jest brak emocjonalnej reakcji w momentach, które tego wymagają. Partner nie oferuje wsparcia ani pocieszenia. Często dzieje się tak dlatego, że sam nigdy nie doświadczył wsparcia w trudnych chwilach i możliwe, że nie wie, jak należy reagować.

To może być niezwykle trudny moment dla osoby, która oczekuje tego od bliskiej sobie osoby. Taki brak zaangażowania dotyczy także braku ciekawości twojego świata wewnętrznego. Emocjonalne zaangażowanie to nie tylko słuchanie, lecz aktywna chęć zrozumienia. Brak pytań, brak zainteresowania, brak aktywnego słuchania, sprawia, że rozmowy stają się płaskie i jednostronne.

Niektóre osoby są otwarte na początku znajomości, ale wraz ze wzrostem bliskości zaczynają się oddalać. Intymność i konflikty budzą lęk przed odrzuceniem, więc wycofanie staje się strategią ochronną.

Choć to niezwykle trudne, bo czujemy często, że to nasze potrzeby są zaniedbywane, warto spróbować zamiast od razu przypisywać etykietę partnerowi, obserwować konkretne sytuacje. Zastanów się, czego potrzebujesz i jak partner reaguje. Wyrażaj potrzeby jasno, w sposób oparty na wrażliwości, a nie krytyce.

Można też nazwać dynamikę i zobaczyć reakcję, np. “czuję, że dużo dzielę się emocjami, a ty nie odpowiadasz w ten sam sposób”. Czasem to otwiera dyskusję.

Jeśli partner jest otwarty, możecie wspólnie nad tym pracować, także w terapii par. Zmiana jest możliwa, ale wymaga świadomej pracy i powtarzanych doświadczeń bezpieczeństwa emocjonalnego.