Dlaczego “zawsze” wybieramy najwolniejszą kasę?

Wrażenie, że w supermarkecie stale trafiamy do najwolniejszej kolejki, jest przede wszystkim efektem działania mechanizmów psychologicznych – wynika z analizy ekspertów cytowanych przez belgijskiego nadawcę publicznego VRT NWS. Statystycznie równie często mamy szczęście, co pecha.

Poczucie, że “zawsze wybieramy złą kasę”, to częsta konsumencka frustracja. Jak wyjaśnia socjopsycholożka Griet Van Vaerenbergh z uczelni Thomasa More’a w Antwerpii, badania nie potwierdzają, by klienci systematycznie wybierali wolniejsze kolejki. Analizy matematyczne, m.in. przeprowadzone w 2017 r. przez Enrico Scalasa z Uniwersytetu w Sussex, pokazują, że prawdopodobieństwo trafienia na szybszą lub wolniejszą obsługę jest zbliżone.

O czasie oczekiwania decydują czynniki losowe: problemy z płatnością, konieczność sprawdzenia ceny czy kłopoty techniczne. Kluczowe znaczenie ma jednak sposób, w jaki nasz mózg interpretuje sytuację.

Ekspertka wskazuje na trzy mechanizmy wzmacniające frustrację. Pierwszy to tzw. myślenie kontrfaktyczne – skłonność do wyobrażania sobie, “jak mogłoby być”, gdybyśmy wybrali inną kolejkę. Drugi to porównania społeczne: gdy widzimy, że inni posuwają się naprzód szybciej, rośnie poczucie niesprawiedliwości. Trzeci mechanizm to efekt negatywności i dostępności – silniej zapamiętujemy sytuacje irytujące niż neutralne czy pozytywne.

Psychologowie radzą, by zaakceptować element przypadku i nie traktować długiego czekania jako osobistej porażki. Pomóc może odwrócenie uwagi, np. słuchanie muzyki, rozmowa czy skupienie się na oddechu. Ważne jest też, by po dokonaniu wyboru nie porównywać czasu stania w innych kolejkach. Wniosek ekspertów jest jednoznaczny: przekonanie, że “zawsze trafiamy najgorzej”, to przede wszystkim złudzenie poznawcze, a nie obiektywna prawidłowość.

Patryk Kulpok